Мал таңдау ережесі мен шарттары

Мұсылмандардың ұлық мерекесі — Құрбан айт күндері жағдайы келген әрбір адамға құрбандық шалу — міндет (уәжіп). Алайда, құрбандыққа шалынатын малдың өзіндік қатаң шарттары мен ережелері бар. Шариғат бойынша қандай мал союға болады? Малдың жасы мен денсаулығы қандай болуы керек? Толық анықтаманы ұсынамыз.

1. Құрбандыққа шалынатын мал түрлері
Құрбандыққа тек белгілі бір үй жануарларын ғана шалуға рұқсат етілген. Олар төрт түліктің мына түрлері:
Қой мен ешкі (Бұл малдар түрі тек бір адамның атынан ғана сойылады);
Ірі қара мал (Сиыр, өгіз);
Түйе.
Маңызды ескерту: Жылқы малын, сондай-ақ тауық, үйрек, қаз сияқты құстарды немесе жабайы аңдарды Құрбан айтта құрбандық ретінде союға болмайды.

2. Құрбандық малының жасы қанша болуы керек?
Мамандар мен дін өкілдері құрбандыққа таңдалған малдың жасына ерекше мән беруді талап етеді. Шариғат бекіткен жас мөлшері мынадай:
Қой мен ешкі: Кем дегенде 1 жасқа толған болуы тиіс. Дегенмен, 6 айға толған қозы өте ірі, етті және сырттай қарағанда 1 жасар қойдан айырмашылығы болмаса, оны да құрбандыққа шалуға рұқсат. Бірақ ешкі міндетті түрде 1 жасқа толуы керек.
Сиыр (ірі қара): Толық 2 жасқа толған және 3 жасқа қараған болуы шарт.
Түйе: Кем дегенде 5 жасқа толған болуы керек.

3. Малдың денсаулығы мен сыртқы мүсініне қойылатын талаптар
Құрбандыққа шалынатын мал сау, мінсіз және етті болуы керек. Келесідей айқын кемшіліктері бар малды құрбандыққа шалуға болмайды:
1. Бір немесе қос көзі соқыр мал;
2. Сойылатын жерге өздігінен жүріп бара алмайтындай дәрежеде ақсақ мал;
3. Тұяғынан тұра алмайтын, тым арық, ауру мал;
4. Мүйізі түбінен сынған немесе құлағы түбінен кесілген (сыртқы мүшесінің көбі жоқ) мал.
Ескерту: Малдың құлағы жарылған, кішкене тесілген немесе мүйізінің ұшы ғана сынған болса, оны союға рұқсат етіледі.

4. Бір малды неше адам бірігіп соя алады?
Бұл сұрақты да көпшілік жиі іздейді. Бұл жерде ереже малдың көлеміне байланысты: Қой мен Ешкі сойылса: Тек 1 адамның атынан шалынады. Бір отбасынан болса да, тек бір адамға есептеледі.
Сиыр немесе Түйе сойылса: 1-ден 7 адамға дейін бірігіп, ортақтасып шала алады (максимум 7 адам).
Маңызды шарт: Ірі қараға біріккен 7 адамның да ниеті тек құрбандық шалу (ғибадат) болуы керек. Егер арасындағы бір адам «тек ет алу үшін» қосылса, барлық топтың құрбандығы қабыл болмайды.

Құрбандық еті қалай бөлінеді?
Шариғат бойынша сойылған малдың етін үш тең бөлікке бөлген абзал:
1/3 бөлігі — өзінің отбасына, бала-шағасына қалады;
1/3 бөлігі — ағайын-туысқа, көршілерге қонақасы ретінде беріледі;
1/3 бөлігі — мұқтаж жандарға, көпбалалы отбасыларға, кедейлерге таратылады.
Алайда, егер отбасы үлкен және тұрмысы төмен болса, еттің бәрін өз үйіне қалдыруына да рұқсат етілген.